Verwekker
Etiologie
Syfilis wordt veroorzaakt door spiraalvormige bacterie Treponema pallidum subsp pallidum, komt alleen voor bij mensen en wordt vrijwel uitsluitend overgebracht door seksueel contact. De bacteriën worden overgedragen via microlaesies in huid of slijmvlies. Overdracht kan plaatsvinden bij elk seksueel contact .
Behalve via seksueel contact kan de bacterie ook worden overgedragen via bloedtransfusies, transplacentair tijdens de zwangerschap of durante partu bij actieve genitale laesies.
Syfilis tijdens de zwangerschap is vooral riskant voor de foetus;
Bij congenitale Syfilis vindt de besmetting meestal plaats in de tweede helft van de zwangerschap. Daarom dienen zwangeren uit de risicogroep 2 maal op actieve Syfilis te worden onderzocht: éénmaal in de eerste helft (zwangerschapsscreening 12e week) en éénmaal in de 32ste week van de zwangerschap.
Overig
Stadia en Symptomen van onbehandelde Syfilis
De indeling in stadia vormt de basis voor diagnostiek en therapie. De werkelijkheid is echter minder schematisch. Stadia kunnen elkaar overlappen, of terugvallen en in de latere stadia kunnen de patiënten soms de symptomen van de eerdere stadia niet meer herinneren.
Primaire Syfilis ( stadium 1) locale infectie 3 weken (10-90 dagen) na besmetting.
- Ontstaan van 1 of meer niet pijnlijke harde ulcera ( harde sjanker) op de plek van besmetting.
- Vaak zwelling van niet pijnlijke, regionale klieren
- Spontane genezing van de ulcera volgt na 3 tot 6 weken
Secundaire Syfilis (stadium 2) systemische infectie treedt op 4 tot 8 weken na het ontstaan van het ulcus.
- Systemische verschijnselen: koorts, niet-jeukende afwijkingen, algehele malaise en gegeneraliseerde lymfeklierzwelling. Exantheem van romp en bij voorkeur (70%) handpalmen, voetzolen en hals
- Oogafwijkingen vooral uveïtis
- Zeer infectieus
- Meestal weer spontaan herstel
Latente syfilis: asymptomatisch; niet infectieus
Vroege latente syfilis: < 1 jaar na moment van besmetting. Besmetting via bloed blijft mogelijk. Terugval naar Syfilis stadium 2 mogelijk tot 25%
Late latente Syfilis: > 1 jaar na moment van besmetting of onbekende duur
Tertiaire Syfilis (stadium 3) niet infectieuze late complicaties na 2-30 jaar
- Neurosyfilis: niet specifiek stadium 3, maar kan in elk stadium voorkomen.
Late complicaties als tabes dorsalis, dementia paralytica en cerebrale gummata zijn zeer zeldzaam.
- Cardiovasculaire Syfilis (10-30%): aorta insufficiëntie, aneurysmata
- Treedt op bij ongeveer 1/3 van de onbehandelde patiënten.
Overig
TP-antistoffen
- Deze vervangt de TPHA en TPPA testen
- Is gevoeliger en specifieker
- Wordt ingezet als screening op Syfilis
- Is minder gevoelig om een heel vroeg stadium 1 te detecteren
- Positieve TP antistof test wordt geconfirmeerd met een IgG Syfilis-immunoblot om de specificiteit van de test aan te tonen.
- Eémaal positief dan meestal levenslang positief (serologisch litteken)
- Uitslag: positief, negatief, dubieus
- Fout positieve reactie bij:
- andere trepanematose Dit zijn de verwekkers van de niet-venerische treponematose: framboesia, bejel, pinta e.a. Deze komen voor in tropisch Azië, Afrika en in Centraal Amerika. In West-Europa is syfilis de enige treponematose.
- Lyme borreliose
- Zwangerschap
RPR (Rapid Plasma Reagin)
- Deze vervangt de, lastig uit te voeren, klassieke VDRL
- Detectie van antilichamen gericht tegen cardiolipine afkomstig uit geïnfecteerde, beschadigde epitheelcellen.
- Zijn een maat voor activiteit van de infectie.
- Toepasbaar voor volgen effectiviteit antibiotica therapie.
- Uitslag kwantitatief als 1: verdunningstiter of negatief
- Goed gevoelig, maar minder specifiek en kan positief zijn bij
- Andere Treponema soorten
- Mazelen, malaria, EBV, zwangerschap (positief tot 6 maanden daarna)
- Auto immuunziekten, chronische leverpathologie, drugsgebruik.
Microbiologische diagnostiek en opmerkingen
- Screening voor antistoffen tegen syfilis ( TP-antistoffen)
- Bij een positieve screeningtest volgt automatisch een Immunoblot
en automatisch RPR uitgevoerd voor infectie activiteit.
- Indien negatieve serologie bij blijvende klinische verdenking primaire syfilis TP-screening na 3 weken herhalen.
- Een positieve syfilisscreening, met een negatieve immunoblot en negatieve RPR, betreft een fout positieve reactie
- Bij verdenking neurosyfilis is een Liquor-Serum paar noodzakelijk: indien serum TP-screening positief wordt Liquor-Serumpaar doorgestuurd naar extern laboratorium. Liquor en serum worden getest voor TPHA en VDRL
De titer uitslagen worden gebruikt voor een index bepaling welke als maat voor actieve ziekte gebruikt kan worden. Een geïsoleerde abnormale index zonder andere aanwijzing voor neurosyfilis is onvoldoende om de diagnose te stellen
Deze test is zeer specifiek maar weinig sensitief
- Infectie met T.pallidum leidt tot een zekere mate van immuniteit maar de bescherming tegen een herinfectie is verre van volledig, Ook patiënten met een doorgemaakte syfilis kunnen opnieuw een syfilisinfectie oplopen.
Link naar therapie advies in Regionaal Formularium